INTELLEKTUAL BOSHQARUV TIZIMLARIDA NEYRON TARMOQLARNING QO‘LLANILISHI VA SAMARADORLIGI

Authors

  • Erkinova Nafisa Doniyor qizi Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti 1-kurs magistranti nerkinova78@gmail.com Author

Keywords:

sun’iy neyron tarmoqlar, intellektual boshqaruv tizimi, mashinali o‘rganish, avtomatlashtirish, adaptiv boshqaruv, sun’iy intellekt.

Abstract

So‘nggi yillarda sun’iy intellekt texnologiyalarining jadal rivojlanishi muhandislik va texnik tizimlarni boshqarish jarayonlarini tubdan o‘zgartirib yubormoqda. Ayniqsa, sun’iy neyron tarmoqlar (Artificial Neural Networks – ANN) asosidagi algoritmlar murakkab, dinamik va noaniq muhitlarda ishlaydigan boshqaruv tizimlarining samaradorligini sezilarli darajada oshirish imkonini bermoqda. Mazkur tadqiqotda intellektual boshqaruv tizimlarida neyron tarmoqlarning qo‘llanilishi, ularning ishlash tamoyillari hamda texnik tizimlar samaradorligini oshirishdagi o‘rni ilmiy jihatdan tahlil qilindi.

Tadqiqot jarayonida neyron tarmoqlarning adaptiv o‘rganish xususiyatlari, katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash imkoniyatlari hamda real vaqt rejimida qaror qabul qilishdagi ustunliklari o‘rganildi. Shuningdek, sanoat avtomatlashtirish tizimlari, robototexnika, energetika va transport boshqaruv tizimlarida neyron tarmoqlardan foydalanishning nazariy hamda amaliy jihatlari ko‘rib chiqildi.

Tahlil natijalari shuni ko‘rsatdiki, neyron tarmoqlar an’anaviy algoritmik boshqaruv usullariga nisbatan yuqori moslashuvchanlikka ega bo‘lib, murakkab tizimlarda optimallashtirilgan boshqaruv strategiyalarini shakllantirish imkonini beradi. Shu bilan birga, ular noaniq yoki to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar bilan ishlash jarayonida ham yuqori aniqlik darajasini ta’minlay oladi.

Tadqiqot natijalari intellektual boshqaruv tizimlarini takomillashtirish, texnik tizimlarning barqarorligi va samaradorligini oshirish hamda kelajakda aqlli ishlab chiqarish va raqamli texnologiyalarni rivojlantirishda muhim ilmiy asos bo‘lib xizmat qiladi.

References

1. Abduqodirov A.A., Hayitov A.H. Sun’iy intellekt va intellektual tizimlar asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2020.

2. Tursunov X.T., Raximov B.S. Intellektual boshqaruv tizimlari va ularning qo‘llanilishi. – Toshkent: Fan va texnologiya nashriyoti, 2019.

3. Qodirov R.B. Sun’iy neyron tarmoqlar va ularning amaliy qo‘llanilishi. – Toshkent: Innovatsiya nashriyoti, 2021.

4. Abdullayev Sh.A., Karimov M.M. Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari. – Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti, 2018.

5. Yo‘ldoshev S.J. Axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt asoslari. – Toshkent: Fan nashriyoti, 2022.

Downloads

Published

2026-06-30