O‘RTA ASRLARDA MARKAZIY OSIYO VA SHARQ ME`MORCHILIGI, ORIENTALIZM ME`MORCHILIGIDA KONSTRUKTIV YECHIMLAR TAHLILI
Keywords:
Sharq va Markaziy Osiyo me`morchiligi, gumbaz, arka,shamol ushlagich, poydevorlar, konstruksiv yechimlar, zilzilabardoshlilik, demferlarAbstract
O‘rta asrlar Sharq va Markaziy Osiyo davlatlari xususan Movarounnahr, Eron, Hindiston, Afg‘oniston me`morchiligi, bugungi kundagi zamonaviy qurilish asosi hisoblanadi. Ushbu maqolada Markaziy Osiyo va Sharq arxitekturasing eng muhim hususiyatlari, yodgorliklarning bugungi kungacha saqlanib qolinganligiga omil bo‘lib xizmat qiluvchi konstruktiv yechimlar hamda me`morchilik namoyondalarining zilzilabardoshliligini oshirishda o‘rta asr me`morlarining tutgan yo‘llari haqida yoritilgan.Ko‘plab asrlar davomida saqlanib qolgan tarixiy yodgorliklarda me`morlar qo‘llagan me`todlar o‘rganiladi. Madaniy yodgorliklarning badi`iy me`moriy talablar bo‘yicha barpo etishda qo‘llanilgan gumbazlar, arkalar, ustunlar, poydevorlarning maqsad va vazifasi haqida tahlil etilgan. Sharq va Markaziy Osiyo orientalizm me`morchiligining dunyo arxitekturasidagi tutgan o‘rni hamda bugungi kundagi zamonaviy arxitektura falsafasining vujudga kelishiga Sharq me`morlarining ulkan xissasi bayon etiladi.
References
1) Г. А. Цвингман. Основные типы куполов, их конструкция и архитектура
2) Всеобщая история архитектуры : [в 12 т.] / под общ. ред. Д. Е. Аркина,Н. И. Брунова, М. Я. Гинзбурга. (глав. ред.) и др. ; Акад. архитект.СССР. – Москва : Издательство Академии архитектуры СССР, 1944–1977. Т. 2, кн. 2: Архитектура Древнего Рима. – 1948. – 432 с.
3) Всеобщая история архитектуры : в 12 т. / гл. редкол.: Н. В. Баранов (гл.
ред.) [и др. ; Гос. ком. по гражд. стр-ву и архитектуре при Госстрое
СССР, Науч.-исслед. ин-т теории, истории и перспектив. проблем совет.
архитектуры]. – 2-е изд., испр. и доп. – Москва : Стройиздат, 1970–Т.
2: Архитектура античного мира : (Греция и Рим). – 1973. – 712 с.
4) Архитектурные конструкции. Уч. Пособие. Дыховичный М.А, З.А. Казбек-Казиева М., 2005 г
5) Fozilov, R. "Qadimiy tsivilizatsiyalar arxitekturasi". Samarqand davlat arxitektura va qurilish instituti nashriyoti, 2020
6) Nasr, S. H. (1987). Islamic Architecture: Form, Function, and Meaning. Albany: State University of New York Press. 2. Creswell, K. A. C. (1958).
7) I.I. Yakubdjanov QADIMGI RIM MEЪMORCHILIGIDA ARKALI-RAVOQLI INSHOOTLARNI PAYDO BO‘LISH TARIXI (2025) 58-62
8) The Muslim Architecture of Egypt. Oxford University Press. 3. Bahrami, B. (2000).
9) Traditional Iranian Architecture: From the Rise of Islam to the Safavid Era. Tehran: University Press. 4. Hardy, A. (2010). Mojtaba Mahdavinia, Islamic Azad University, Iran