BACHADON BO‘YNI RAKINING OLDINI OLISHDA SKRINING DASTURLARINING AHAMIYATI
Keywords:
bachadon bo‘yni raki, skrining dasturlari, inson papilloma virusi, Pap-test, erta tashxis, saraton oldi holatlari, ayollar salomatligi, profilaktika.Abstract
Bachadon bo‘yni raki ayollar orasida keng tarqalgan onkologik kasalliklardan biri bo‘lib, u butun dunyoda sog‘liqni saqlash tizimi uchun muhim muammo hisoblanadi. Shu bilan birga, ushbu kasallik erta aniqlash va profilaktika choralarini samarali tashkil etish orqali oldini olish mumkin bo‘lgan saraton turlaridan biridir. Bachadon bo‘yni rakining rivojlanishi ko‘pincha inson papilloma virusi (HPV) ning yuqori xavfli turlari bilan uzoq muddatli infeksiya bilan bog‘liq bo‘ladi. Skrining dasturlari kasallikning dastlabki bosqichlarini hamda saraton oldi o‘zgarishlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Pap-test, HPV testi va sirka kislotasi yordamida vizual tekshiruv kabi usullar orqali bachadon bo‘yni hujayralaridagi o‘zgarishlarni erta aniqlash mumkin. Skrining dasturlarining samaradorligi ularning keng qamrovi, aholining xabardorligi, tibbiy infratuzilmaning rivojlanganligi hamda ayollarning muntazam tekshiruvlarda ishtirok etishiga bog‘liq. Shuningdek, HPV ga qarshi emlash va skrining dasturlarini birgalikda qo‘llash bachadon bo‘yni rakining oldini olishda muhim strategiya hisoblanadi.
References
1. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti. Bachadon bo‘yni saratonini kompleks nazorat qilish: amaliy qo‘llanma. – Jeneva: JSST nashriyoti, 2014. – 366 b. – 25–32-betlar.
2. Xalqaro saraton tadqiqotlari agentligi. Bachadon bo‘yni saratoni skriningi. – Lion: IARC Press, 2005. – 302 b. – 41–48-betlar.
3. Bray F., Ferlay J., Soerjomataram I., Siegel R., Torre L., Jemal A. Dunyoda saraton kasalliklari statistikasi: 36 turdagi saraton bo‘yicha kasallanish va o‘lim ko‘rsatkichlari tahlili. – CA: A Cancer Journal for Clinicians, 2018. – 68-jild, 6-son. – 394 b. – 394–395-betlar.
4. Arbyn M., Weiderpass E., Bruni L. va boshqalar. 2018-yilda bachadon bo‘yni saratoni kasallanishi va o‘lim ko‘rsatkichlari bo‘yicha global tahlil. – The Lancet Global Health jurnali, 2020. – 8-jild, 2-son. – 191 b. – 191–203-betlar.
5. Bosch F.X., Lorincz A., Muñoz N., Meijer C., Shah K. Inson papilloma virusi va bachadon bo‘yni saratoni o‘rtasidagi sababiy bog‘liqlik. – Journal of Clinical Pathology, 2002. – 55-jild, 4-son. – 244 b. – 244–265-betlar.
6. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Ayollar reproduktiv salomatligini muhofaza qilish bo‘yicha milliy qo‘llanma. – Toshkent, 2020. – 210 b. – 78–85-betlar.
7. Sankaranarayanan R., Nessa A., Esmy P., Dangou J. Bachadon bo‘yni saratonining oldini olishda vizual tekshiruv usullari. – Best Practice & Research Clinical Obstetrics & Gynaecology, 2012. – 26-jild, 2-son. – 221 b. – 221–232-betlar.
