MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA BOLALARNING MASHG‘ULOTLARDAGI FAOLIYATINI BAHOLASHNING ILMIY ASOSLANGAN MEZONLARINI “ILK QADAM” DAVLAT O‘QUV DASTURI VA MELQO XALQARO BAHOLASH VOSITASI ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Keywords:
maktabgacha ta’lim tashkiloti (MTT),K bolalar faoliyatini baholash, ilmiy asoslangan mezonlar, kompleks va individual yondashuv, “Ilk qadam” dasturi, davlat talablari, MELQO baholash vositasi, rivojlanish xaritalari, pedagogik kuzatuv, bolalar rivojlanishi monitoringi, maktabga tayyorgarlik, ijtimoiy-hissiy rivojlanish, nutq va muloqot, bilish jarayonlari, ijodiy rivojlanish.Abstract
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida (MTT) bolalarning mashg‘ulotlardagi faoliyatini baholashning ilmiy asoslangan, kompleks va individual mezonlarini ishlab chiqish, ularni O‘zbekiston Respublikasining “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi, ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo‘yiladigan davlat talablari hamda xalqaro MELQO baholash vositasi bilan to‘liq uyg‘unlashtirish orqali ta’lim-tarbiya jarayonining sifatini oshirish, bolalarning har tomonlama rivojlanishini monitoring qilish va maktabga tayyorgarlik darajasini yuksaltirishdan iborat.Tadqiqotda pedagogik kuzatuv, rivojlanish xaritalari tahlili, sintez va umumlashtirish usullari, normativ-huquqiy hujjatlar (O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-4312-sonli qarori, Vazirlar Mahkamasining 802-sonli qarori, 157-sonli nizomi va boshqalar) hamda amaliy tajribalarni (2024-yilda o‘tkazilgan 250 ta MTTda MELQO baholashi natijalari) o‘rganish asosida tahliliy-empirik yondashuv qo‘llanildi. Bolalarning faoliyatini baholashning beshta asosiy sohasi (jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzi, ijtimoiy-hissiy rivojlanish, nutq-muloqot va savodxonlik malakalari, bilish jarayonining rivojlanishi, ijodiy rivojlanish) bo‘yicha aniq, yoshga mos mezonlar taklif etildi; rivojlanish xaritalaridan foydalanish samaradorligi 30-35% ga oshishi, baholashning obyektivligi va shaffofligi kuchayishi, individual yondashuvning amaliyotga joriy etilishi orqali bolalarning maktabga tayyorgarlik ko‘rsatkichi yaxshilanishi ehtimoli isbotlandi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi PQ-4312-sonli Qarori “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi to‘g‘risida”.
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 22-dekabrdagi 802-sonli Qarori “Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartini tasdiqlash to‘g‘risida”.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 27-martdagi 157-sonli Qarori “Davlat ta’lim standartlari va davlat ta’lim talablarini ishlab chiqish va joriy etish tartibi to‘g‘risida”.
4. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim tashkilotlari uchun “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi (ikkinchi nashr). Toshkent, 2022.
5. O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligining 2019-yil 16-sentabrdagi 3182-sonli buyruqi “Davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlari pedagog kadrlarining attestatsiya natijalarini baholash mezonlarini tasdiqlash haqida”.
6. UNICEF O‘zbekiston. “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi. Toshkent, 2022.
7. Maktabgacha ta’lim sifatini baholash natijalari (MELQO baholashi, 2024-yil). Xalq ta’limi axborot portali.
8. Mirazimova M.N. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida mashg‘ulotlarni tashkil etishning zamonaviy yondashuvlari // Presedu. – 2023. – №1.
9. Qodirova F.R. va boshq. Maktabgacha pedagogika. Toshkent: Tafakkur, 2019.
10. Esonova M.A. “Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi asosida maktabgacha ta’lim tashkilotlarida ta’lim jarayonlarini tashkil etish muammolari // Ilmiy jurnal. 2023.
11. Abdullayeva N. Maktab ta’lim tizimida monitoring va baholash usullari: Teoriya va amaliyot. Toshkent: O‘qituvchi, 2019.
12. Shayxov A. Maktabgacha ta’lim tizimining baholanishi: Zamonaviy uslublar va yondashuvlar. Toshkent: Fan va texnologiya, 2020.
13. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida innovatsion faoliyat. 2024.
