SEMIZLIK VA STRESNING O`ZARO BOG`LIQLIGI:PROFILAKTIKA VA KLINIK YONDASHUVLAR
Keywords:
Semizlik, stress, kortizol, metabolizm, HPA o‘qi, psixosomatika, profilaktika, klinik yondashuvAbstract
Mazkur ilmiy maqolada semizlik va stress o‘rtasidagi murakkab patofiziologik bog‘liqliklar chuqur tahlil qilinadi. Zamonaviy jamiyatda stressning keng tarqalishi inson organizmida gormonal o‘zgarishlarni keltirib chiqarib, metabolik jarayonlarning buzilishiga olib keladi. Ayniqsa, gipotalamo-gipofizar-buyrak usti bezi o‘qi (HPA axis) faollashuvi natijasida kortizol gormoni sekretsiyasining ortishi yog‘ to‘planishini kuchaytiradi. Maqolada semizlikning rivojlanishida psixologik omillarning roli, stressga bog‘liq ovqatlanish xulq-atvori, shuningdek, profilaktika va kompleks davolash yondashuvlari yoritilgan. Tadqiqot natijalari stressni boshqarish semizlikni kamaytirishda muhim omil ekanligini ko‘rsatadi.
References
1.World Health Organization.Obesity and overweight.Geneva:WHO:2023
2.WHO.Stress and health.Geneva WHO:2022
3. Bray.G.A, Kim.K,K Wilding. J.P.H. Obesity: a chronic relapsing progressive disease process.Lancet. 2017;3899(10082):1944-1995
4. Adam.T.C, Epel.E.S sTRESS, EATING AND THE REWARD SYSTEM.
5.Physiology and Behavior 2007;91(4);449-458.
6.Dallman. M.F. et. Al Chronic stress and obesity; a new view of comfort food. PNAS. 2003;100(20);11696-11701
7.Torres. S.J. Nowson. C.A Relationship between stress, eating behavior, and obesity. Nutrition.2007;23(11-12);887-894
8. Sapolsky R.M. Why Zebras Don`t Get Ulcers. New York: Holt Paperbacks:2004
9.Selye H. The Stress of Life. New York: McGraw-Hili;1956
10. World Healt Organization. Mental Health and Psychosocial well-being. 2021
11. Harvard Health Publishing. Stress and weight gain: what`s the connection? 2020
12. Lazarus R.S, Folkman. S, Stress, apprasial and coping. Springer, 1984