YURAK QON TOMIRLARIDA TROMB HOSIL BO‘LISHI NATIJASIDA QUYILADIGAN STENDNING AHAMIYATI
Keywords:
Yurak-qon tomir kasalliklari, koronar arteriya, tromboz, stentlash, angioplastika, miokard infarkti, ishemiya, dori bilan qoplangan stent (DES), ateroskleroz.Abstract
Ushbu maqolada yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining asosiy sabablaridan biri bo‘lgan koronar arteriyalar trombozi hamda uning og‘ir asoratlarini bartaraf etishda qo‘llaniladigan zamonaviy endovaskulyar usul — stentlashning ahamiyati tahlil qilinadi. Tromb hosil bo‘lishining patofiziologik mexanizmlari, koronar qon oqimining buzilishi va ushbu jarayonning miokard infarkti rivojlanishidagi o‘rni yoritib berilgan. Maqolada stentlashning tomir lümenini kengaytirish, tomir devorini mexanik jihatdan mustahkamlash, qon aylanishini tiklash hamda restenoziya (qayta torayish) xavfini kamaytirishdagi samaradorligi ilmiy asosda ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, stentlashdan keyingi reabilitatsiya jarayoni va antitrombotik dori vositalari bilan qo‘llab-quvvatlashning klinik ahamiyati yoritilgan.
References
1. Libby P., Bonow R. O., Mann D. L., Zipes D. P. Braunwald yurak kasalliklari: Yurak-qon tomir tibbiyotining darsligi (11-nashr). Elsevier, 2019.
2. Topol E. J., Smith J. A. Interventsion kardiologiya darsligi (6-nashr). Elsevier, 2018.
3. O‘Gara P. T., Kushner F. G., Ascheim D. D. va boshqalar. ST-elevatsiyali miokard infarktini boshqarish bo‘yicha ACCF/AHA ko‘rsatmalari, Journal of the American College of Cardiology, 2013; 61(4): e78–e140.
4. Holmes D. R., Kereiakes D. J. Koronar stentlar: O‘tgan, hozirgi va kelajak, Circulation, 2015; 132(12): 1017–1031.
5. Ross R. Ateroskleroz – yallig‘lanish kasalligi, New England Journal of Medicine, 1999; 340: 115–126.
6. Yusuf S., Reddy S., Ôunpuu S., Anand S. Jahon bo‘yicha yurak-qon tomir kasalliklarining og‘irligi, Circulation, 2001; 104: 2746–2753.
7. Farb A., Kolodgie F. D., Burke A. P., va boshqalar. Koronar stentlarning surunkali va tezkor patologiyasi, Circulation, 2002; 106: 1014–1018.
8. Cutlip D. E., Windecker S., Mehran R., va boshqalar. Koronar stentlar bo‘yicha klinik natijalarni standartlashtirish, Circulation, 2007; 115: 2344–2351.
9. Serruys P. W., Kutryk M. J. B., Ong A. T. L. Koronar stentlar: hozirgi holati, Journal of the American College of Cardiology, 2006; 48: 1–13.
10. Claessen B. E., Sarno G., Kereiakes D. J., va boshqalar. Zamonaviy stent trombozi: yuz berish chastotasi, bashorat qiluvchi omillar va klinik natijalar, Journal of the American College of Cardiology, 2014; 63(12): 1081–1098.
11. Neumann F. J., Sousa-Uva M., Ahlsson A., va boshqalar. 2018 ESC/EACTS miokard revasikulyatsiyasi bo‘yicha ko‘rsatmalar, European Heart Journal, 2019; 40(2): 87–165.
12. Bangalore S., Toklu B., Amoroso N., va boshqalar. Ko‘p tomirli kasalliklarda stent va koronar arteriya bypass jarrohligi, JAMA, 2015; 313(4): 398–407.
13. Windecker S., Kolh P., Alfonso F., va boshqalar. 2014 ESC/EACTS miokard revasikulyatsiyasi bo‘yicha ko‘rsatmalar, European Heart Journal, 2014; 35(37): 2541–2619.
14. Camici P. G., Crea F. Koronar mikro-tomir disfunksiyasi, New England Journal of Medicine, 2007; 356: 830–840.
