KIBERJINOYAT QURBONI BO‘LMANG: INTERNETDAGI HAQ-HUQUQLARINGIZNI QANDAY HIMOYA QILISH KERAK
Keywords:
kiberjinoyatchilik, kiberxavfsizlik qonunchiligi, raqamli gigiena, huquqiy himoya, ijtimoiy injeneriya, raqamli dalil.Abstract
Ushbu maqolada raqamli asrning eng dolzarb muammolaridan biri — kiberjinoyatchilik va unga qarshi huquqiy kurashish mexanizmlari tahlil qilinadi. Muallif internet makonidagi firibgarlik va hujumlarni "ko‘rinmas urush" sifatida tavsiflab, unda texnik himoya vositalaridan ko‘ra insonning huquqiy savodxonligi muhimroq ekanligini asoslab beradi. Maqola doirasida O‘zbekiston Respublikasining "Kiberxavfsizlik to‘g‘risida"gi Qonuni asosida fuqarolarning virtual mulki va shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish algoritmlari ishlab chiqilgan. Tahlillar natijasida jamiyatda "raqamli immunitet"ni shakllantirish va kiberjinoyatlarni fosh etishda raqamli dalillardan foydalanish samaradorligini oshirish bo‘yicha amaliy takliflar ilgari surilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Qonuni. Kiberxavfsizlik to‘g‘risida. 2022 yil 15 aprel, O‘RQ-764-son.
2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. (Axborot texnologiyalari bilan bog‘liq jinoyatlar bo‘yicha kiritilgan so‘nggi o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. Raqamli O‘zbekiston — 2030 strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida.
4. Xalqaro konvensiyalar va standartlar. Kiberjinoyatchilik to‘g‘risidagi Budapesht konvensiyasi tamoyillari va ISO/IEC 27001 axborot xavfsizligi xalqaro standartlari.
5. Ilmiy maqolalar va hisobotlar. O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi Kiberxavfsizlik markazining yillik statistik tahlillari va "Raqamli huquq" yo‘nalishidagi zamonaviy tadqiqotchilarning ilmiy ishlari.
6. Ochiq ma’lumotlar. "Kiberxavfsizlik markazi" DUK va Markaziy bankning moliyaviy firibgarlikka qarshi kurash bo‘yicha uslubiy tavsiyalari.
