MOBIL QURILMA VA SENSOR ORQASIDAGI MA’LUMOT ALMASHISH PROTOKOLI

Authors

  • Ro‘zmetova Zilola Ro‘zmamat qizi Urganch Ranch texnologiya universiteti stajior o‘qituvchisi Author
  • Xo‘jayev Otabek Kadambayevich Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat Universiteti t.f.f.d., dotsenti Author

Keywords:

Mobil qurilmalar, sensor tizimlari, ma’lumot almashish protokollari, Internet of Things (IoT), simsiz aloqa, energiya tejamkorligi, real vaqt rejimi, axborot xavfsizligi.

Abstract

Ushbu maqolada mobil qurilmalar va sensor tizimlari o‘rtasida ma’lumot almashinuvini ta’minlovchi kommunikatsiya protokollari tadqiq etiladi. Internet of Things (IoT) va aqlli muhitlarning jadal rivojlanishi sharoitida samarali, xavfsiz va past kechikishga ega ma’lumot uzatish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Tadqiqot doirasida Bluetooth Low Energy (BLE), MQTT, CoAP, ZigBee hamda HTTP/HTTPS protokollarining arxitekturaviy xususiyatlari, energiya tejamkorligi, kechikish darajasi va xavfsizlik ko‘rsatkichlari qiyosiy tahlil qilinadi. Shuningdek, cheklangan resurslarga ega sensor tarmoqlarida real vaqt rejimida barqaror va ishonchli aloqa o‘rnatish bilan bog‘liq muammolar yoritiladi. Olingan natijalar mobil–sensor tizimlari uchun optimal protokol tanlash bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.

References

1. Al-Fuqaha, A., Guizani, M., Mohammadi, M., Aledhari, M., & Ayyash, M. (2015). Internet of Things: A survey on enabling technologies, protocols, and applications. IEEE Communications Surveys & Tutorials, 17(4), 2347–2376.

2. Shelby, Z., Hartke, K., & Bormann, C. (2014). The Constrained Application Protocol (CoAP). IETF RFC 7252.

3. Banks, A., & Gupta, R. (2014). MQTT Version 3.1.1. OASIS Standard.

4. Bluetooth SIG. (2023). Bluetooth Core Specification – Bluetooth Low Energy. https://www.bluetooth.com

5. ZigBee Alliance. (2022). ZigBee Specification. https://csa-iot.org

6. Atzori, L., Iera, A., & Morabito, G. (2010). The Internet of Things: A survey. Computer Networks, 54(15), 2787–2805.

7. Gubbi, J., Buyya, R., Marusic, S., & Palaniswami, M. (2013). Internet of Things (IoT): A vision, architectural elements, and future directions. Future Generation Computer Systems, 29(7), 1645–1660.

8. Khan, R., Khan, S. U., Zaheer, R., & Khan, S. (2012). Future Internet: The Internet of Things architecture, possible applications and key challenges. 10th International Conference on Frontiers of Information Technology, 257–260

Downloads

Published

2026-03-08