BOLALAR FOLKLORI ASOSIDA BOSHLANG‘ICH SINF O‘QUVCHILARINING BADIIY-IJODIY FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHNING SAMARALI USULLARI

Authors

  • Jo‘raboyeva Mushtariy Jamoldin qizi Namangan davlat universiteti An’anaviy xonandalik va cholg‘u ijrochiligi kafedrasi o‘qituvchisi mushtariyjoraboyeva@gmail.com Author

Keywords:

bolalar folklori, boshlang‘ich ta’lim, boshlang‘ich sinf o‘quvchilari, badiiy-ijodiy faoliyat, ijodiy tafakkur, ijodkorlik, kreativlik, estetik tarbiya, xalq og‘zaki ijodi, xalq pedagogikasi, folklor namunalari, ertak, maqol, matal, topishmoq, tez aytish, sanama, xalq qo‘shiqlari.

Abstract

Mazkur ilmiy maqolada bolalar folklori asosida boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining badiiy-ijodiy faoliyatini rivojlantirishning samarali usullari ilmiy-nazariy va metodik jihatdan yoritilgan. Boshlang‘ich ta’lim jarayonida xalq og‘zaki ijodi namunalaridan, xususan, ertak, maqol, matal, topishmoq, tez aytish, sanama, qo‘shiq, alla, latifa va xalq o‘yinlaridan foydalanishning o‘quvchilarning ijodiy tafakkuri, tasavvuri, nutqiy faolligi, estetik didi hamda mustaqil fikrlash qobiliyatini rivojlantirishdagi imkoniyatlari tahlil qilingan. Shuningdek, folklor materiallarini dars jarayoniga interfaol metodlar, ijodiy topshiriqlar, rolli o‘yinlar, sahnalashtirish, obraz yaratish, hikoya tuzish, davom ettirish, qayta ijod qilish va musiqiy-badiiy faoliyat bilan uyg‘unlashtirishning pedagogik samaradorligi asoslangan. Tadqiqotda bolalar folklorining o‘quvchilarning milliy qadriyatlarni anglash, madaniy merosga hurmat bilan munosabatda bo‘lish, jamoada ishlash va o‘z ijodiy imkoniyatlarini namoyon etish ko‘nikmalarini shakllantirishdagi ahamiyatiga alohida e’tibor qaratilgan. Maqolada taklif etilgan metodik yondashuvlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining badiiy-ijodiy kompetensiyalarini izchil rivojlantirishga xizmat qilishi bilan ilmiy-amaliy ahamiyat kasb etadi.

References

1. Jo‘rayev, M., & Eshonqulov, J. (2019). Folklorshunoslikka kirish. Toshkent: Fan.

2. Safarov, O. (2010). O‘zbek xalq og‘zaki ijodi. Toshkent: Musiqa.

3. Imomov, K., Mirzayev, T., Sarimsoqov, B., & Safarov, O. (1990). O‘zbek xalq og‘zaki poetik ijodi. Toshkent: O‘qituvchi.

4. Mirzayev, T., Musoqulov, A., & Sarimsoqov, B. (2008). O‘zbek xalq maqollari. Toshkent: Sharq.

5. Husanboyeva, Q., & Niyozmetova, R. (2018). Adabiyot o‘qitish metodikasi. Toshkent: Innovatsiya-Ziyo.

6. Tolipov, O‘. Q., & Usmonboyeva, M. (2005). Pedagogik texnologiyalarning tatbiqiy asoslari. Toshkent: Fan.

7. Yo‘ldoshev, J. G‘., & Usmonov, S. A. (2008). Pedagogik texnologiya asoslari. Toshkent: O‘qituvchi.

8. Azizxo‘jayeva, N. N. (2006). Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent: Fan.

9. Qodirova, F. R., & Toshpo‘latova, Sh. K. (2020). Bolalar folklori vositasida yosh avlodni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash masalalari. Pedagogik ta’lim, 4, 45–50.

10. Rasulova, M. (2021). Boshlang‘ich ta’limda xalq og‘zaki ijodi namunalaridan foydalanishning pedagogik imkoniyatlari. Boshlang‘ich ta’lim, 3, 28–32.

11. Karimova, D. (2022). Bolalar folklori asosida o‘quvchilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish. Ta’lim va innovatsion tadqiqotlar, 5, 112–117.

12. Abdullayeva, B. (2023). Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida kreativ fikrlashni shakllantirishning pedagogik asoslari. Ilm sarchashmalari, 2, 67–72.

13. Ismoilova, N. (2022). Xalq pedagogikasi vositalari orqali o‘quvchilarning estetik didini rivojlantirish. Pedagogik mahorat, 6, 91–95.

14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. (2019). O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasi. Toshkent.

15. O‘zbekiston Respublikasi. (2020). Ta’lim to‘g‘risidagi O‘zbekiston Respublikasi Qonuni. Toshkent.

16. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2023). Umumiy o‘rta ta’limning davlat ta’lim standarti. Toshkent.

17. UNESCO. (2021). Reimagining our futures together: A new social contract for education. Paris: UNESCO.

18. UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: UNESCO.

19. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Cambridge, MA: Harvard University Press.

20. Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking. Lexington, MA: Personnel Press.

21. Guilford, J. P. (1950). Creativity. American Psychologist, 5(9), 444–454.

22. Sawyer, R. K. (2012). Explaining creativity: The science of human innovation (2nd ed.). New York, NY: Oxford University Press.

23. Zipes, J. (2012). The irresistible fairy tale: The cultural and social history of a genre. Princeton, NJ: Princeton University Press.

24. Ma’rifat gazetasi. (2024). Boshlang‘ich ta’limda milliy qadriyatlar va xalq pedagogikasidan foydalanish masalalari. Ma’rifat, 15, 6-bet.

25. Xalq so‘zi gazetasi. (2023). Ta’limda milliy meros va zamonaviy pedagogik yondashuvlar. Xalq so‘zi, 198, 4-bet.

26. Yangi O‘zbekiston gazetasi. (2024). Yosh avlod tarbiyasida milliy qadriyatlarning o‘rni. Yangi O‘zbekiston, 172, 5-bet.

27. O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi. (2000–2005). O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi (1–12-jildlar). Toshkent: O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti.

28. ZiyoNET. (2024). Ta’lim va pedagogikaga oid elektron resurslar. ZiyoNET axborot-ta’lim portali.

29. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2024). Umumiy o‘rta ta’limga oid metodik va o‘quv-uslubiy materiallar. Rasmiy axborot resurslari.

30. O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi. (2024). Folklor va xalq og‘zaki ijodiga oid ilmiy-tadqiqot materiallari. Fanlar akademiyasi ilmiy resurslari.

Internet va ommaviy axborot vositalari

31. UNESCO. (2024). Intangible cultural heritage. UNESCO.

32. O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi. (2024). Ta’limga oid yangiliklar va metodik materiallar.

33. Ma’rifat gazetasi. (2024). Ta’lim, tarbiya va milliy qadriyatlarga oid materiallar.

34. Xalq so‘zi gazetasi. (2024). Ta’lim va ma’naviy-ma’rifiy masalalarga oid maqolalar.

35. Yangi O‘zbekiston gazetasi. (2024). Yoshlar ta’limi va tarbiyasiga oid materiallar.

Downloads

Published

2026-09-13