O‘ZBEK TILIDA SUN’IY INTELLEKT (CHATGPT VA BOSHQA AI MODELLARIDA) QO‘LLANILISHI VA LINGVISTIK MUAMMOLAR
Keywords:
sun’iy intellekt, ChatGPT, yirik til modellari, o‘zbek tili, lingvistik muammolar, tabiiy tilni qayta ishlash, korpus lingvistika.Abstract
Mazkur maqolada o‘zbek tilida sun’iy intellekt (SI) texnologiyalarining qo‘llanilishi, xususan, ChatGPT va boshqa yirik til modellarining imkoniyatlari hamda mavjud lingvistik muammolar tahlil qilinadi. O‘zbek tilining morfologik, sintaktik va semantik xususiyatlari, turkiy tillarga xos agglutinativ tuzilishi SI modellarini o‘qitishda murakkablik tug‘dirishi ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek, o‘zbek tilida raqamli resurslar kamligi, korpus va annotatsiyalangan ma’lumotlarning yetarli emasligi kabi omillar til texnologiyalarini rivojlantirishda to‘siq bo‘layotgani ta’kidlanadi. Xalqaro tajribalar asosida o‘zbek tili uchun maxsus SI resurslari yaratish zaruriyati asoslanadi.
References
1. Jurafsky D., Martin J. H. (2021). Speech and Language Processing. Pearson.
2. Vaswani A. va boshq. (2017). Attention is All You Need. Advances in Neural Information Processing Systems.
3. Devlin J., Chang M.-W., Lee K., Toutanova K. (2018). BERT: Pre-training of Deep Bidirectional Transformers for Language Understanding. arXiv.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi (2020).
5. Tursunov, I. (2022). “O‘zbek tilining lingvistik xususiyatlari va NLP imkoniyatlari”. Tilshunoslik va axborot texnologiyalari jurnali, №2.
6. Abdiyev, A., Yuldashev, S. (2023). “Turkiy tillar uchun sun’iy intellekt modellarini rivojlantirish tajribalari”. Markaziy Osiyo ilmiy axborotnomasi.
