VERTUAL OLAMGA QARAMLIKNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Keywords:
virtual qaramlik, internet-baʼzilik, psixologik izolyatsiya, raqamli detoks, ijtimoiy tarmoqlar, neyroadaptatsiya.Abstract
Zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishi bilan virtual olamga qaramlik-bu jamiyat va shaxs salomatligi uchun katta xavf tugʻdiruvchi global muammoga aylanmoqda. Ushbu tadqiqot virtual qaramlikning psixologik xususiyatlarini (masalan, ijtimoiy izolyatsiya, hissiy beqarorlik, internet-baʼzilik sindromi) va ularga taʼsir etuvchi omillarni (yosh, jins, virtual faoliyat turi) Oʻzbekiston kontekstida oʻrganishga qaratilgan. Tadqiqotda 2022–2023 yillarda 400 nafar (15–35 yosh) ishtirokchida oʻtkazilgan soʻrov, klinik psixologlar bilan intervyular va “Internet qaramligi testi” (IAT) asosidagi baholash usullari qoʻllanildi. Natijalar shuni koʻrsatdiki, respondentlarning 30% klinik darajada qaramlik belgilariga ega, 55% esa oʻrtacha darajadagi alomatlarni bildiradi. Qaramlik darajasi bilan depressiya (r=0.62), kayfiyat oʻzgarishi (r=0.58) va ijtimoiy fobiya (r=0.45) oʻrtasida kuchli bogʻliqlik aniqlandi. Xulosa qilib, virtual muhitning salbiy taʼsirini kamaytirish uchun psixoprofilaktika dasturlarini joriy etish, raqamli madaniyatni shakllantirish va qonuniy tartibga solish tavsiya etiladi.
References
1. A Rahmonov,Yo Jumanazarov, S Akbarov. “Yosh davrlar psixologiyasi”
2. N.G‘.Komilova Xulqi og‘ishgan yoshlar psixologiyasi O‘quv qo`llanma Toshkent 2013 88.484
3. K.Raximova, A.Abdullaeva «Tarbiyasi kiyin usmirlar psixologiyasi». O‘quv qo‘llanma. 2007
4. M. Tутушкина. «Pсихологическая помощь и консультирование». 2001 5. Дубровина И.В. «Практическая психология образования». 2004
5. “Rivojlanish psixologiyasi” fanidan ma’ruzalar matni Joʻrayev Oʻtkir Toshpoʻlatovich
6. “Umumiy psixologiya” G‘oziyev.E “Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati” 2010
7. Musurmonova O. Maʼnaviy qadriyatlar va yoshlar tarbiyasi. –T.: O`qituvchi, 66-bet
8. Oʻzbek pedagogikasi antologiyasi // Tuzuvchi-mualliflar: K.Hoshimov, S.Ochil. – Toshkent: Oʻqituvchi, 1995. – 137-bet
9. Ozodqulov Olimjon Bahodir oʻg‘li. (2024). Rahbar va xodim munosabatlarining boshqaruv jarayonidagi psixologik xususiyatlari. Образование наука и инновационные идеи в мире, 41(1), 110–113. Retrieved from https://www.newjournal.org/index.php/01/article/view/12079
11. Sirojiddin Amangeldiyev Nurg‘aliy oʻg‘li . Psixologik maslahat gipotezalarini shakllantirish. Central asian academic journal ISSN: 2181-2489 OF scientific research volume 1 I ISSUE 1 I 2021. https://search.app/R78CQ7R1YR9Sg7PR6
