SEMIZLIKKA OLIB KELUVCHI OMILLAR VA ULARNING ZAMONAVIY YECHIMI
Keywords:
Semizlik, fermentlar, yurak-qon tomir kasalliklari, molekulyar o`zgarishlar, irsiyat, energiya disbalansi, dieta, qandli diabet.Abstract
Ortiqcha vazn ya`ni semizlik hozirgi kunda zamonaviy tibbiyotning dolzarb muammolaridan biridir. Semizlik-moddalar almashinuvi buzilishi tufayli teri ostida va to`qimalarda yog`ning ortiqcha to`planishi bilan bog`liq kasallikdir. Semizlik mustaqil ravishda yoki markaziy nerv sistemasi, endokrin bezlar faoliyati buzilishi tufayli ham kelib chiqishi mumkin. Jahon Sog`liqni saqlash tashkilotining 2022-yil holatiga ko`ra 1 milliarddan ortiq odam yoki sakkiz kishidan biri semizlikdan aziyat chekkadi. Bu holat 1990-yildan buyon kattalar o`rtasida ikki barobar, bolalar o`rtasida to`rt barovar oshgan. Semizlikning tarqalishi aholining irqi va ijtimoiy-iqtisodiy holatiga ham bog`liqdir. Masalan, past turmush tarziga ega bo`lgan ba`zi xalqlar o`rtasida xususan, afroamerikaliklar va meksikalik aholi o`rtasida bu ko`rsatkich ancha yuqori hisoblanadi. Ushbu maqolada semizlikning kelib chiqishi, nega aynan Yer yuzi aholisining ko`p qismi aziyat chekishi, nega o`lim ko`rsatkichi yuqori bo`lgan kasalliklar bevosita semizlik bilan bog`liqligi, nega organizmda boradigan biokimyoviy ko`rsatkichlar o`zgaradi kabi savollarga javob beriladi.
References
1.Sabirova R.A, Yuldashev N.M, Inoyatova F.X. Biokimyo. T.: "Toshkent"-2024
2.Alyaviya O.T, Nishanova A.A, Qodirov Sh.K. Fiziologiya. T.:"Toshkent"-2023
3.Ismailov S.I, Axmedova Sh.U, Urmanova Y.M, Xodjaeva F.S. Endokrinologiya. T.:"Tafakkur Bo`stoni"-2017
4.Abdullayev N.H, Irisqulov B.O`. Patalogik anatomiya. T.:" Yangi asr avlodi"-2018
5. Ziyayeva M.Z. Terapiya. T.:" Ilm ziyo"-2017
6. Zokirxodjaev Sh.Ya, Baxritdinov SH.S, Xudoyberganov A.S. Klinik dietologiya va nutrisiologiya. T.:" Toshkent"-2021
