VOYAGA YETMAGANLARNING YOLGʻON SOʻZLASHI: PSIXOLOGIK SABABLARI VA ANIQLASH USULLARI
Keywords:
yolg‘on, psixologiya, voyaga yetmaganlar, rostgo‘ylik, shaxs rivoji, oilaviy tarbiya, ijtimoiy omillar.Abstract
Mazkur maqolada voyaga yetmaganlarning yolg‘on so‘zlash hodisasi psixologik jihatdan tahlil qilingan. Yolg‘onning paydo bo‘lish sabablari, kognitiv va ijtimoiy omillar, shuningdek, oilaviy tarbiya va shaxsiy xususiyatlar bilan bog‘liq mexanizmlar ilmiy manbalar asosida yoritilgan. O‘zbekistonlik psixologlar (V.M. Karimova, Q. Qurbonova, O. Musurmonova, S. Jalilova va boshqalar) hamda xorijiy olimlarning (J. Piaget, Z. Freyd, A. Bandura, P. Ekman, M. Vrij va b.) tadqiqotlari solishtirilib tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari yoshlar orasida yolg‘onning keng tarqalgan sabablarini ko‘rsatib beradi: jazodan qo‘rqish, ijtimoiy bosim va e’tibor qozonishga intilish. Maqolada yolg‘onni aniqlash va uning oldini olish usullari (mikroifodalar tahlili, psixodiagnostik testlar, trening dasturlari) ham yoritilgan. Xulosa qismida shaxs tarbiyasida rostgo‘ylik va halollikni shakllantirish ota-ona, pedagog va psixologlar hamkorligida olib borilishi zarurligi ta’kidlangan.
References
1. Piaget J. The Moral Judgment of the Child. New York: Free Press, 1997.
2. Ekman P. Telling Lies: Clues to Deceit in the Marketplace, Politics, and Marriage. W.W. Norton, 2009.
3. Bandura A. Social Foundations of Thought and Action. Prentice-Hall, 1986.
4. Vrij M. Detecting Lies and Deceit: The Psychology of Lying and Implications for Professional Practice. Wiley, 2008.
5. Karimova V.M. Psixologiya asoslari. Toshkent: O‘zbekiston, 2012.
6. Musurmonova O. O‘smirlarning ma’naviy rivojlanishi. Toshkent: Fan, 2015.
7. Qurbonova Q. Bolalar psixologiyasi. Toshkent: Universitet, 2018.
8. Goleman D. Emotional Intelligence. New York: Bantam Books, 1995.
9. Mirziyoyev Sh.M. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. Toshkent, 2021.
10. Mehrabian A. Nonverbal Communication. Aldine Publishing, 1972.
